HPV คืออะไร? ไวรัสร้ายใกล้ตัว ที่ติดง่ายกว่าที่คิด

รู้จักสาเหตุ อาการ และวิธีป้องกันไวรัสร้ายใกล้ตัว

คำถามที่ว่า "HPV คืออะไร?" มักเป็นสิ่งที่หลายคนสงสัยเมื่อได้ยินเรื่องสุขภาพทางเพศ หรือโรคมะเร็งปากมดลูก แม้ว่าเชื้อไวรัสชนิดนี้จะพบได้บ่อยมาก แต่หลายคนกลับยังไม่ทราบถึงอันตรายที่แฝงอยู่ บทความนี้จะพาคุณไปทำความรู้จักกับเชื้อไวรัส HPV อย่างละเอียด ตั้งแต่สาเหตุ อาการ ไปจนถึงวิธีป้องกัน เพื่อให้คุณดูแลสุขภาพของตนเอง และคนที่คุณรักได้อย่างถูกต้อง

เชื้อไวรัส HPV คืออะไร?

HPV (Human Papillomavirus) หรือ ฮิวแมนปาปิลโลมาไวรัส เป็นเชื้อไวรัสชนิดหนึ่งที่พบได้บ่อยมาก และติดต่อได้ง่ายผ่านการสัมผัสเชื้อโดยตรง โดยเฉพาะจากการมีเพศสัมพันธ์ ปัจจุบันพบว่าเชื้อไวรัส HPV มีมากกว่า 100 สายพันธุ์ ซึ่งมีทั้งสายพันธุ์ที่ก่อให้เกิดโรคผิวหนังทั่วไป และสายพันธุ์อันตรายที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็ง

เชื้อ HPV แบ่งออกเป็นกี่กลุ่ม?

ในทางการแพทย์ มักจะแบ่งเชื้อ HPV ออกเป็น 2 กลุ่มหลักๆ ตามความเสี่ยงในการก่อโรค ได้แก่

• กลุ่มความเสี่ยงต่ำ (Low-Risk HPV) เป็นสายพันธุ์ที่ไม่ก่อให้เกิดมะเร็ง แต่อาจทำให้เกิดความผิดปกติทางผิวหนัง เช่น โรคหูดหงอนไก่บริเวณอวัยวะเพศ (มักเกิดจากสายพันธุ์ 6 และ 11)
• กลุ่มความเสี่ยงสูง (High-Risk HPV) เป็นสายพันธุ์อันตรายที่สามารถทำให้เซลล์ผิดปกติ และพัฒนาไปเป็นโรคมะเร็งได้ โดยเฉพาะ มะเร็งปากมดลูก มะเร็งทวารหนัก และมะเร็งช่องปาก (สายพันธุ์ที่พบรุนแรงและพบบ่อยที่สุดคือ สายพันธุ์ 16 และ 18)

สาเหตุและการติดต่อของเชื้อ HPV

เชื้อไวรัส HPV สามารถติดต่อกันได้ง่ายกว่าที่คิด โดยสาเหตุหลักของการติดเชื้อ ได้แก่

• การมีเพศสัมพันธ์ ทั้งทางช่องคลอด ทวารหนัก หรือทางปาก กับผู้ที่มีเชื้อ โดยไม่จำเป็นต้องมีการสอดใส่เสมอไป
• การสัมผัสแนบชิด การสัมผัสผิวหนัง หรือเยื่อบุบริเวณอวัยวะเพศของผู้ที่มีเชื้อ
• การเปลี่ยนคู่นอนบ่อย เป็นการเพิ่มความเสี่ยงในการรับเชื้อจากบุคคลที่หลากหลาย

ข้อควรรู้ ถุงยางอนามัยสามารถช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ HPV ได้ แต่ไม่สามารถป้องกันได้ 100% เนื่องจากเชื้ออาจเกาะอยู่ตามผิวหนังบริเวณที่ถุงยางอนามัยครอบคลุมไม่ถึง

อาการเมื่อติดเชื้อ HPV

ความน่ากลัวของเชื้อไวรัส HPV คือ ผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่มักไม่มีอาการแสดงใดๆ ในระยะเริ่มต้น ทำให้หลายคนไม่รู้ตัวว่าตนเองมีเชื้อและอาจแพร่เชื้อไปยังผู้อื่นได้ แต่ในบางกรณีอาจพบอาการดังนี้

• มีติ่งเนื้อหรือหูด มักขึ้นบริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือขาหนีบ (หูดหงอนไก่)
• ตกขาวผิดปกติ มีกลิ่นเหม็น หรือมีเลือดปน (หากเซลล์เริ่มผิดปกติ)
• มีเลือดออกกะปริบกะปรอย โดยเฉพาะหลังการมีเพศสัมพันธ์

วิธีป้องกันเชื้อไวรัส HPV อย่างได้ผล

แม้ว่า HPV จะเป็นไวรัสที่ติดต่อได้ง่าย แต่เราสามารถป้องกันและลดความเสี่ยงได้ด้วยวิธีดังต่อไปนี้

• ฉีดวัคซีน HPV เป็นวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพที่สุด ควรฉีดตั้งแต่ยังไม่เคยมีเพศสัมพันธ์ (สามารถฉีดได้ทั้งผู้หญิง และผู้ชายตั้งแต่อายุ 9 ปีขึ้นไป)
• ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเป็นประจำ สำหรับผู้หญิง แนะนำให้ตรวจ Pap Smear หรือตรวจหาเชื้อ HPV DNA เป็นประจำทุก 1-3 ปี เพื่อตรวจหาความผิดปกติของเซลล์ตั้งแต่เนิ่นๆ
• สวมถุงยางอนามัยทุกครั้ง แม้จะป้องกันไม่ได้ทั้งหมด แต่ก็ช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นๆ ได้อย่างมาก
• หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนคู่นอนบ่อย ช่วยลดโอกาสในการสัมผัสกับเชื้อไวรัสสายพันธุ์ใหม่ๆ

เมื่อทราบแล้วว่า HPV คืออะไร เราก็จะเห็นได้ว่าเชื้อไวรัสชนิดนี้อยู่ใกล้ตัวกว่าที่คิด การไม่มีอาการไม่ได้แปลว่าไม่มีเชื้อ ดังนั้น การป้องกันด้วยการฉีดวัคซีน HPV และการเข้ารับการตรวจคัดกรองสุขภาพเป็นประจำ จึงเป็นการลงทุนเพื่อสุขภาพที่ดี และห่างไกลจากโรคมะเร็งปากมดลูกในระยะยาว