รู้ทันโรคไขมันพอกตับ

เช็คปัจจัยเสี่ยงรอบตัวที่บอกว่าคุณควรไปตรวจสุขภาพตับ

ในยุคที่พฤติกรรมการใช้ชีวิต และการกินอาหารเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ปัญหาสุขภาพหนึ่งที่แฝงตัวมาอย่างเงียบๆ คือ "โรคไขมันพอกตับ" โดยเฉพาะโรคไขมันพอกตับที่สัมพันธ์กับความผิดปกติของระบบเมตาบอลิซึม (MASLD) ซึ่งไม่ได้เกิดจากการดื่มแอลกอฮอล์เพียงอย่างเดียว แต่มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับโรคอ้วน เบาหวาน และโรคทางระบบเผาผลาญอื่นๆ

ความน่ากังวลของภาวะนี้คือ เมื่อปล่อยไว้นานโดยไม่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม อาจนำไปสู่การเกิด "ภาวะพังผืดในตับ" ซึ่งส่งผลต่อการทำงานของตับในระยะยาว การรู้ตัวและประเมินความเสี่ยงเบื้องต้นจึงเป็นแนวทางที่ช่วยให้เราดูแลสุขภาพได้อย่างทันท่วงที

5 สัญญาณเตือนของความผิดปกติทางระบบเผาผลาญ (Metabolic Risk Factors)

การประเมินว่าเรามีความเสี่ยงต่อภาวะไขมันพอกตับและพังผืดในตับหรือไม่ สามารถสังเกตเบื้องต้นได้จากปัจจัยทางสุขภาพ 5 ประการ ดังนี้

• ภาวะน้ำหนักเกินหรืออ้วนลงพุง การมีดัชนีมวลกายเกินเกณฑ์ หรือมีรอบเอวที่เกินมาตรฐาน
• ความดันโลหิตสูง ระดับความดันโลหิตสูงกว่าเกณฑ์ปกติ หรือกำลังรับประทานยาลดความดัน
• ระดับน้ำตาลในเลือดสูง มีภาวะก่อนเบาหวาน หรือเป็นโรคเบาหวาน
• ไขมันไตรกลีเซอไรด์สูง ระดับไขมันไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสูงกว่าปกติ
• ไขมันดี (HDL) ต่ำ ระดับคอเลสเตอรอลชนิดดีในเลือดต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐาน

ใครบ้างที่ควรเข้ารับการคัดกรองสุขภาพตับ?

การประเมินความเสี่ยงภาวะพังผืดในตับ พบว่าเราสามารถใช้ปัจจัยสุขภาพข้างต้นมาเป็นเกณฑ์ในการสังเกตตัวเองได้ดังนี้:

• กลุ่มที่ควรเริ่มใส่ใจ (มีปัจจัยเสี่ยงตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป): หากคุณมีปัจจัยเสี่ยง 2 ข้อ (เช่น อ้วนลงพุงร่วมกับความดันโลหิตสูง) อาจเป็นสัญญาณว่าร่างกายเริ่มมีความเสี่ยงต่อภาวะพังผืดในตับ การปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจการทำงานของตับเพิ่มเติมเป็นทางเลือกที่เหมาะสม
• กลุ่มที่มีความเสี่ยงปานกลางถึงสูง (มีปัจจัยเสี่ยงตั้งแต่ 3 ข้อขึ้นไป): ผู้ที่มีความผิดปกติทางระบบเผาผลาญ 3 ประการขึ้นไป ถือเป็นกลุ่มที่มีความชัดเจนในการเข้าข่ายความเสี่ยง แนะนำให้พบแพทย์เพื่อรับการตรวจประเมินอย่างละเอียด
• กลุ่มที่ควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษ: ผู้ที่เป็น "โรคเบาหวาน" หรือ "โรคอ้วน" ร่วมกับมีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ อีกอย่างน้อย 2 ข้อ จัดเป็นกลุ่มที่ควรได้รับการคัดกรองสุขภาพตับอย่างสม่ำเสมอตามคำแนะนำของแพทย์

ในทางกลับกัน หากสำรวจแล้วพบว่าตนเองมีปัจจัยเสี่ยงน้อยกว่า 2 ข้อ โอกาสที่จะพบภาวะพังผืดรุนแรงในตับถือว่ามีค่อนข้างน้อยมาก อย่างไรก็ตาม การดูแลสุขภาพเชิงป้องกันยังคงเป็นสิ่งสำคัญ

เริ่มต้นดูแลตับตั้งแต่วันนี้

โรคไขมันพอกตับในระยะเริ่มต้นสามารถดูแล และปรับปรุงให้ดีขึ้นได้ด้วยการปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ เช่น การควบคุมน้ำหนัก ให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม การเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ลดของหวานและของทอด รวมถึงการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

หากคุณพบว่าตนเองมีปัจจัยเสี่ยงเข้าข่าย การนัดหมายแพทย์เพื่อเจาะเลือดดูค่าการทำงานของตับ หรือการตรวจอัลตราซาวนด์ ถือเป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยให้คุณวางแผนดูแลสุขภาพได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย

เอกสารอ้างอิง

Song, B. G., Goh, M. J., Kang, W., Gwak, G.-Y., Paik, Y.-H., Choi, M. S., Lee, J. H., & Sinn, D. H. (2026). Optimal screening criteria for metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease with fibrosis. Annals of Hepatology, 31, 102199. https://doi.org/10.1016/j.aohep.2026.102199