LIFESTYLE > GENETICS

“วิถีชีวิตสำคัญกว่าพันธุกรรม งานวิจัยใหม่ชี้ทางสู่การมีอายุยืน และสุขภาพดีหลังอายุ 60 ปี”

เมื่อพูดถึงเรื่อง “ความยืนยาวของชีวิต” หลายคนอาจคิดว่าพันธุกรรมคือปัจจัยหลักที่กำหนดว่าเราจะมีอายุยืน

หรือไม่ แต่ผลวิจัยล่าสุดที่ตีพิมพ์ในปี 2025 ได้ชี้ชัดว่า “วิถีชีวิต” มีบทบาทสำคัญยิ่งกว่า และสามารถเพิ่มปีชีวิตคุณภาพให้ผู้สูงอายุได้หลายปี แม้จะมีความเสี่ยงทางพันธุกรรมอยู่ก็ตาม

งานวิจัยนี้มาจากการติดตามข้อมูลของกลุ่มประชากรจำนวนมากกว่า 317,000 คน จาก UK Biobank และวิเคราะห์ทั้ง “คะแนนวิถีชีวิตสุขภาพดี” (Healthy Lifestyle Score – HLS) เช่น การไม่สูบบุหรี่ การออกกำลังกาย

อาหารเพื่อสุขภาพ และ “คะแนนพันธุกรรมความยืนยาว” (Polygenic Risk Score – PRS) ซึ่งสะท้อนความเสี่ยงโรคเรื้อรังจากกรรมพันธุ์

ผลลัพธ์ที่ได้ชัดเจนมาก ผู้ที่อายุ 60 ปีขึ้นไป และมีทั้ง HLS สูง + PRS สูง มีอายุขัยเพิ่มขึ้นเฉลี่ยเกือบ 4 ปี และมี “อายุขัยที่มีสุขภาพดี (Healthy Life Expectancy – HLE)” เพิ่มขึ้นมากกว่า 4.7 ปี

เทียบกับกลุ่มที่มีพฤติกรรมสุขภาพไม่ดี นี่เป็นตัวเลขที่แสดงพลังของวิถีชีวิตอย่างชัดเจน โดยเฉพาะ “การไม่สูบบุหรี่” ซึ่งเป็นปัจจัยที่ให้ผลดีที่สุด

งานวิจัยยังพบว่า “เพศหญิง” ดูเหมือนจะได้รับประโยชน์ด้านอายุขัยมากกว่าเมื่อทั้งพันธุกรรม และพฤติกรรมสุขภาพดีสอดคล้องกัน แต่ในทุกกลุ่ม ผลลัพธ์ชี้ไปในทางเดียวกันคือ พฤติกรรมสุขภาพที่ดีช่วยต่อต้านความเสี่ยงทางพันธุกรรมได้อย่างเป็นรูปธรรม

ข้อค้นพบสำคัญจากงานวิจัยนี้คือ “พันธุกรรมไม่ใช่โชคชะตา” แม้เราจะมี PRS สูง ซึ่งหมายถึงมีความเสี่ยงจากพันธุกรรมมากกว่า แต่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น เลิกบุหรี่ เพิ่มการออกกำลังกาย หรือควบคุมอาหาร ก็สามารถช่วยเพิ่มปีชีวิตที่ปราศจากโรคได้อย่างน้อยหลายปี

ท้ายที่สุด งานวิจัยนี้เน้นย้ำว่า “การมีอายุยืนแบบมีคุณภาพ” ไม่ได้มาจากสิ่งที่ควบคุมไม่ได้อย่างพันธุกรรม แต่เกิดจากการเลือกของเราในแต่ละวัน หากเริ่มตั้งแต่วันนี้ เราสามารถเพิ่มโอกาสในการใช้ชีวิตที่ยืนยาวขึ้น แข็งแรงขึ้น และมีคุณภาพมากขึ้นได้ แม้จะเริ่มต้นในวัย 50–60 ปีก็ตาม

อ้างอิงจากบทวิจัย

Li, R., Xie, C., Chen, L., Cai, M., Wang, X., Zhang, Z., Hua, J., Li, H., & Lin, H. (2023). Healthy lifestyle and longevity genetics associated with healthy life expectancy and years of life gained at age of 60 years: A prospective cohort study. Journal of Public Health, 1–12. https://doi.org/10.1007/s10389-023-02074-1