ไวรัสตับอักเสบสู่มะเร็งตับ สามารถป้องกันได้!

ไวรัสตับอักเสบ ภัยเงียบที่นำไปสู่มะเร็งตับ

ไวรัสตับอักเสบ โดยเฉพาะไวรัสตับอักเสบบี (HBV) และไวรัสตับอักเสบซี (HCV) เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดภาระโรคตับ และมะเร็งเซลล์ตับ (Hepatocellular carcinoma) ทั่วโลก เนื่องจากผู้ติดเชื้อจำนวนมากไม่ทราบว่าตนเองมีเชื้ออยู่ในร่างกายจนกว่าจะเกิดอาการของโรค การป้องกันตั้งแต่เนิ่นๆ หรือ "การป้องกันปฐมภูมิ" จึงถือเป็นกุญแจสำคัญในการยับยั้งการดำเนินของโรค

กุญแจสำคัญสู่สุขภาพตับที่ดี การคัดกรอง และการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ

จากการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบเกี่ยวกับกลยุทธ์การป้องกันโรคตับ และมะเร็งตับ พบว่ามาตรการเชิงรุกให้ผลลัพธ์ที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อผู้ป่วย ดังนี้

• การคัดกรองแบบครอบคลุม (Universal Screening) การตรวจคัดกรองหาเชื้อไวรัสตับอักเสบในประชากรช่วยให้ตรวจพบผู้ป่วยได้เร็วขึ้น ซึ่งเป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญในการลดอุบัติการณ์ของโรค
• การรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ (Early Treatment) การได้รับยาต้านไวรัสตั้งแต่ระยะเริ่มต้นของการอักเสบในตับ ช่วยลดโอกาสการเกิดภาวะตับแข็ง และมะเร็งตับได้อย่างชัดเจน โดยพบว่าการรักษาในระยะที่ตับยังไม่ถูกทำลายมาก (เช่น ระยะ F0-F2) ให้ผลลัพธ์ทางสุขภาพที่ดีกว่าการเริ่มรักษาในระยะที่มีการทำลายของตับรุนแรงแล้ว
• การฉีดวัคซีนป้องกัน สำหรับไวรัสตับอักเสบบี การฉีดวัคซีนป้องกันแบบครอบคลุมเป็นมาตรการที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการลดภาระของโรคในระดับประชากร

บทสรุป ทำไมเราถึงต้องใส่ใจ?

กลยุทธ์การป้องกันปฐมภูมิถือเป็นพื้นฐานสำคัญในการดูแลสุขภาพตับ โดยเฉพาะในกลุ่มประชากรที่มีความเสี่ยงสูง การตรวจคัดกรองแบบครอบคลุม และการเริ่มรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ มีความเชื่อมโยงโดยตรงกับผลลัพธ์ทางสุขภาพที่ดียิ่งขึ้น ทั้งการลดการเกิดมะเร็งเซลล์ตับ การลดภาวะตับแข็ง และการลดอัตราการเสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกับโรคตับ

Lewandowska, M., Cai, S., Wijekulasuriya, S., Dharmayani, P. N. A., Carrigan, A., Goodall, S., Boutros, R., George, J., Zekry, A., & Zurynski, Y. (2026). Economic evaluations of the primary prevention programs for viral hepatitis-related liver disease and liver cancer: A systematic literature review. Cost Effectiveness and Resource Allocation, 24(1), 47. https://doi.org/10.1186/s12962-026-00727-y